مسجد جامع کبیر

درخشان‌ترین بنای شهر یزد، مسجد جامع کبیر یزد است. بنایی قدیمی و بسیار فاخر که مجموعه‌ای است از درخشندگی کاشی‌ها، بلندی منارها، زیبایی گچکاری، گشادی صحن، خوابیدگی گنبد و بالاخره شبستان زمستانی وسیع آن، که هر یک عنصر و عاملی از بزرگی، زیبایی و هنرمندی مسجد جامع کبیر، یادگار ارجمند و هزار ساله یزد است. ایوان بزرگ، غرفه‌ها، گوشواره‌ها، بزوارها، رواق‌ها و طنبی‌های مسجد جامع کبیر، همه در حد کمال زیبایی است و معماری باشکوه پارتی را با همه‌ جلال و احتشام و زیبایی و ریزه‌کاری به یاد می‌آورد. قوس‌های جناغی خوش‌طرح مسجد جامع کبیر که تناسب چهار و سه دارد، در عین زیبایی و ظرافت و تغزل، باریک‌بینی و ژرف‌نگری معمار ایرانی را در طراحی، اجرا و استواری بنا نشان می‌دهد. تکیه بلند و سردر آسمان مسجد جامع کبیر با اینکه ساختی بسیار کشیده دارد، بر شانه‌ای نازک، استوار ایستاده و فشار عمودی مناره‌های آسمانی را بر روی جرزهای باربر، نغز و لطیف کرده است. روشنایی گنبد با وضع تاقچه‌های گچ‌اندود در برابر روزنه‌های مشبک به نحوی شاعرانه و ملایم تأمین شده است.

مسجد کبیر یزد در دوره ایلخانی در کنار بقایای مسجدی از دوره سلجوقی بنا شده است و از قدیمی‌ترین آثار ارزشمند یزد محسوب می‌شود.

در کنار مسجد جامع کبیر ، کتابخانه‌ای به نام وزیری احداث شده که گنجینه‌ای نفیس از قرآن‌ها و کتاب‌های خطی است. مسجد جامع کبیر تا پیش از انقلاب اسلامی محل برگزاری نماز جمعه بود، اما پس از پیروزی انقلاب، به لحاظ محدودیت فضا، انجام مراسم نماز جمعه به مسجد مرحوم آخوند ملااسماعیل منتقل شده است. مسجد جامع کبیر یزد در خیابان امام خمینی، خیابان مسجد جامع واقع شده است.